Kadyceusz

Kaduceusz i jego historia

Kaduceusz, znany też jako kerykejon, jest symbolem wykorzystywanym powszechnie od czasów starożytnej Grecji. Według ustnych przekazów stanowił on jeden z atrybutów boskich posłańców: Hermesa, w starożytnym Rzymie znanego jako Merkurego oraz bogini Iris. Wizualnie przedstawiony jest jako laska wykonana z prostego kija, wokół którego oplatają się dwa węże z głowami zwróconymi ku sobie. Najczęściej wykonywany był z drewna oliwnego lub laurowego. Jego zwieńczeniem jest zazwyczaj para skrzydeł, rzadziej wieniec lub zawiązane wstążki. Ze względu na swój wygląd często mylnie kojarzony jest z laską Eskulapa, przez co błędnie utożsamia się go z symbolem medycyny. W starożytnej Grecji kaduceusz stanowił o nietykalności keryksa, inaczej mówiąc urzędnika lub herolda. Chociaż kojarzony głównie z Helladą, znak ten został powiązany również z Egiptem, Mezopotamią, a także Indiami.

Symbolika kaduceusza

Ze względu na skojarzenie z boskimi posłańcami, kaduceusz traktowany jest jako symbol bezpiecznego przejazdu kurierów. Niektórzy rozpatrują to szerzej, jako znak bezpieczeństwa w podróży. W starożytnej Grecji stanowił nie tylko jeden z atrybutów Hermesa i Iris. Był również wykorzystywany do uśmierzania sporów, przez co dzisiaj jest traktowany jako symbol pokoju, a także handlu. Z tych samych powodów kaduceusz otwiera możliwości godzenia się nieprzyjaciół. Pochylone ku sobie węże oznaczają równowagę sił oraz mądrość. Częste porównania do pochodzącego z mistycyzmu hinduskiego bliźniaczego płomienia Kundalini pozwalają odnaleźć w kaduceuszu duchowe przebudzenie. W okultyzmie traktowano go jako symbol harmonii żywiołów.

Kaduceusz w polskiej kulturze

Odniesienia do kaduceusza w nieco innym kontekście pojawiły się także w polskiej kulturze. Mowa oczywiście o „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego. W siódmej scenie II aktu dramatu kaduceusz, określony błazeńską laską, zostaje wręczony przez Stańczyka Dziennikarzowi. Jest to symbol usypiania narodu i zniechęcania go do walki wyzwoleńczej. Chociaż niekiedy traktuje się go jako ironiczny, bywa także rozumiany jako symbol przewodnictwa ideowego oraz konieczności zakończenia istniejących pomiędzy Polakami sporów.