Enneagram osobowości

Enneagram osobowości – czym jest i jak go sprawdzić? 

Enneagram to model ludzkiej psychiki, rozumiany i nauczany jako typologia dziewięciu powiązanych ze sobą osobowości. Samo słowo „enneagram” oznacza z greckiego „ennea” – „dziewięc”, „gramma” – „napisany”. 

Współczesne teorie enneagramu wywodzą się głównie od boliwijskiego nauczyciela psycho-duchowego Oscara Ichazo i psychiatry Claudio Naranjo. Enneagram definiuje dziewięć typów osobowości, które są reprezentowane przez figury geometryczne. Figury te wskazują na powiązania pomiędzy poszczególnymi typami. Uznaje się, że poznanie swojego enneagramu osobowości pomaga w samoświadomości, samozrozumieniu oraz samorozwoju. 

Formalna analiza psychometryczna enneagramu jest ograniczona, a recenzowane badania, które zostały przeprowadzone, nie zostały zaakceptowane w społecznościach akademickich, dlatego też jest to dziedzina przypisywana do ezoteryki. System ten jest głównie krytykowany za szufladkowanie ludzi i zbyt ogólną schematyczność. 

Figura enneagramu składa się głównie z trzech części: okręgu, wewnętrznego trójkąta (który łączy typy 3-6-9 określane typami pierwotnymi) oraz nieregularnej sześciokątnej figury (łączącej typy 1-4-2-8-5-7). Okrąg symbolizuje jedność, trójkąt – „prawo trzech”, a sześciokąt – „prawo siedmiu”. 

Dziewięć typów osobowości 

Jak już wspomniano osobowość człowieka dzieli się na dziewięć podstawowych typów. Z reguły, każda osoba, posiada tylko jeden wiodący typ charakteru, który rozwija się i jest niezmienny przez całe życie. 

Do podstawowych typów zalicza się: 

• 1 – perfekcjonista 
• 2 – dawca 
• 3 – wykonawca 
• 4 – indywidualista 
• 5 – obserwator 
• 6 – lojalista 
• 7 – epikurejczyk 
• 8 – szef 
• 9 – mediator 

Każdy z tych typów posiada własne motywy działania, obawy czy sposoby na radzenie sobie z problemami. Ponadto każdy z nich posiada trzy środki intuicji: emocji, intelektu i instynktu, które układają się w różnej kolejności jako ośrodek dominujący, wtórny lub nieużywany. Wszystkie typy można podzielić w trójki, biorąc pod uwagę różne kryteria, które tworzą różne związki pomiędzy poszczególnymi typami. 

Główne cechy osobowości

W związku z tym, że symbol enneagramu jest przedstawiany przy pomocy okręgu, to każdy z typów posiada dwa sąsiednie typy, które w jakimś stopniu, mniejszym lub większym, mają wpływ na podstawowy typ. Te dwa sąsiednie typy nazywane są skrzydłami. Często używa się ich pomocniczo przy określaniu indywidualnego typu danej osoby. 

Pod względem głównej intuicji i emocji: 2, 3 i 4 będą miały intuicję uczuciową i wstyd, a także wiążący się z tym głód uznania, z kolei 5, 6 i 7 charakteryzują się intuicją intelektualną i lękiem, a 8, 9 i 1 – intuicją cielesną oraz gniewem. 

Każdy z typów w inny sposób radzi sobie z główną emocją, a dodatkowo w każdej trójce można wyróżnić jeden typ, który z problemem będzie starał sobie poradzić w jak najprostszy sposób, a pozostałe dwa typy będą szukały rozwiązania poza sobą albo w sobie. 

W pierwszej trójce (2-3-4) dwójka jest ekstrawertyczna, szuka uznania i akceptacji u innych ludzi, z kolei trójka tłumi swój główny ośrodek emocji, a uznanie próbuje zdobyć zapracowując na nie, w przeciwieństwie do czwórki, która jest introwertyczna, a akceptacji szuka jedynie w sobie. 

W kolejnej grupie (5-6-7) piątkę, lęk przed cierpieniem i niebezpieczeństwem, zmusza do ukrywania się w sferze intelektu, a siódemkę do wychodzenia światu na przeciw, natomiast szóstka tłumi główny ośrodek i wszędzie wypatruje jedynie zagrożeń. 

W ostatniej grupie (8-9-1) ósemka walczy z całym światem o władzę i uzewnętrzniając agresję, jedynka kieruje gniew w stosunku do własnej osoby, obarczając siebie za wszelkie niepowodzenia, a dziewiątka tłumi główną emocję i z gniewem walczy unikając konfliktów i sytuacji niekomfortowych.

Test enneagramu – jak rozpoznać swój typ osobowości? 

Powszechnie dostępnych jest sporo różnych testów, które mogą pomóc w określeniu typu osobowości. Jednak należy pamiętać, że wynik testu nie jest rozstrzygający w zupełności. Konieczna jest samoobserwacja i autoanaliza by go rozpoznać. Wyniki testu mogą różnić się w zależności od tego w jakim stanie emocjonalnym się znajdujemy. Do analizy rozróżnia się dwa stany: relaks i stres. Znajdowanie się w jednym z nich determinuje to, jaki typ osobowości przeważa w danej chwili. Ponadto, każda osoba, może być emocjonalnie stabilna lub niestabilna. W stanie niestabilnym ujawniają się negatywne cechy wynikające z typu charakteru. 

Rodzajów osobowości może być bardzo dużo. Wynikają one z wielu czynników, niemniej warto poznać główne typy, które charakteryzują naszą osobowość. Może to być bardzo pomocne w wielu dziedzinach życia codziennego.